Szlak Piastowski

Szlak Piastowski to jeden z popularniejszych tras turystycznych pełen ciekawych zabytków i magicznych zakątków. Po raz pierwszy użyto tej nazwy w 1938 roku w "Przewodniku po Wielkopolsce: napisanego przez Jana Kilarskeigo. To ważny obszar w naszej historii, gdyż to właśnie tu miały miejsce początki naszego państwa. Szlak jest rozległy, gdyż przebiega przez województwo wielkopolskie i województwo kujawsko-pomorskie.

Szlak Piastowski zaczęto tworzyć w 1976 roku. Od tamtego czasu odrestaurowano wiele ciekawych zabytków, zagospodarowano interesujące miejsca, które dzięki temu możemy dziś zwiedzać i podziwiać. 

Główna oś szlaku liczy 115 km i biegnie z Poznania, przez Gniezno, Strzelno do Kruszwicy.Do niej przyłączonych jest kilka odgałęzień, które prowadzą do ciekawych miejsc, gdzie możemy znaleźć ślady naszej historii. Główną osią tego szlaku jest trasa łącząca Poznań, Gniezno, Trzemeszno, Strzelno i Kruszwicę. Od niej istnieje kilka bocznych odgałęzień prowadzących do wielu miejsc, które również miały ogromne znaczenie w historii naszego kraju m.in.  Ostrów Lednicki , Biskupin, Wenecja, Żnin, Czerniejewo, Giecz, Lubostroń, a także Kórnik, Rogalin i wiele innych.

źródło zdjecia: pobiedziska.pl

Symbolem Szlaku Piastowskiego jest wizerunek piastowskiego orła z XIII wieku, który został znaleziony na Ostrowie Lednickim w czasie prac archeologicznych. Można go dostrzec na oznaczeniach stojących przy trasie. 

W 2011 roku za sprawą Rady Programowo – Naukowej ds. Szlaku Piastowskiego szlak przeszedł gruntowną zmianę. Wytyczono w nowy sposób trasę, która ma uporządkować szlak pod kątem historycznym. Z taką inicjatywą wyszedł Powiat Gnieźnieński. Zamiast charakterystycznej "ósemki" przyjęte zostały dwie główne trasy, krzyżujące się w Gnieźnie. Pierwsza z nich przebiega na osi wschód - zachód czyli od Lubinia do Włocławka, druga - na osi północ południe czyli od Łekna do Kalisza.

Przebudowa ma na celu zwiększyć atrakcyjność i konkurencyjność Szlaku Piastowskiego. Czy tak faktycznie się stanie? Czas pokaże.

W 2012 roku Szlak Piastowski otrzymał Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej za najlepszy produkt turystyczny. Uznano go za niezwykle ważny dla naszego dziedzictwa narodowego. 

Na Szlaku Piastowskim można spędzić jeden, dwa lub kilka dni i wypełnić je bogatym programem. Jest on częstym punktem programu wycieczek szkolnych, grupowych ale i osób indywidualnych. Często na etapie planowania powstaje pytanie - co zwiedzić? W kolejnych postach z tego cyklu przedstawię kilka wariantów tras.

Bogini Brighid

W dniu 1 lutego Celtowie obchodzili sabat Imbolic, zwane świętem Światła. Z tym sabatem nieodłącznie związana jest postać bogini Brygidy, zwanej „Brighit” „Brigit”, „Bride”, „Bridantia”. Do dziś czczona jest w kręgach neopogańskich i wiccańskich. Jest ściśle związana z Irlandią, gdzie określana jest jako „Bogini Irlandzka” ale jej kult można spotkać także w Szkocji, Walii i innych rejonach Europy Zachodniej.

To niezwykle wytrzymała, silna i potężna bogini strzegąca Wiecznego Ognia w jej sanktuarium w hrabstwie Kildare w Irlandii. Ogień ten był pilnowany dzień i noc przez boginię i jej kapłanki. Tylko one mogły podejść do świętego płomienia, który otoczony był dla bezpieczeństwa żywopłotem. Uważa się ją za tą, która przekazała ludziom słowo pisane. Wspiera kobiecą edukację stąd uważana jest za Wielką Nauczycielkę. 

Brigit jest patronką Świętych Studni, mądrości, poezji, płodności, zmian, inspiracji, wody w tym - leczniczej a przede wszystkim ognia. Opiekowała się zawodami związanymi właśnie z ogniem, walecznością, męstwem czyli kowalami, rzemieślnikami i wojownikami. To bogini narodzin, dlatego zwracano się do niej o szczęśliwy poród. Jest związana ze światem wróżb, proroctw i uzdrawiania. Zwana też Potrójna Boginią, dlatego na drzwiach domu umieszczano trzy kłosy zboża, które pozostawały tam aż do Ostary (21 marca). 

Potrafi przybierać różne formy, postaci i kobiety w każdym wieku. Możemy ją zobaczyć jako młodą dziewicę, albo matkę, staruchę a także jako ptaka, dymu, słupa ognia, kobiety z płonącą głową. W mitologii celtyckiej istnieją trzy siostry o tym samym imieniu – Brygida. Każda z nich ma inną funkcję: pierwsza strzeże ogniska domowego, druga patronuje ognia w kuźni, trzecia jest boginią ognia kreatywności i zmian.

Jedno z opowiadań celtyckich opisuje staruszkę Cailleach, która w przeddzień tego święta wyrusza w daleką drogę. Dociera na cudowną wyspę, gdzie wśród leśnej głuszy znajdowała się magiczna studnia młodości. W momencie budzenia się dnia, a więc z pierwszym brzaskiem, kobieta nabiera wodę ze studni, robi łyk i w tym momencie przemienia się w piękną, młodą dziewczynę – Bride, która ma niezwykłą moc przywracania zieleni całej ziemi.

Z czasem chrześcijaństwo zastąpiło tę boginię świętą Brygidą. Jest ona najpopularniejszą, irlandzką świętą uznawaną za patronkę Irlandii i szczególną opiekunkę prac na roli. W Irlandii można spotkać wiele kościołów pod jej wezwaniem. Oczywiście to druga ważna postać po św. Patryku i św. Kolumby (Columcille). Tych troje świętych uznawanych jest za irlandzką trójcę cudotwórców. Św. Brygida jest również patronką i opiekunką wyrobów mlecznych. Przysłowie mówi: "od świętej Brighid każdy dzień jest coraz dłuższy a noc krótsza". 

Modlitwa do Bogini Brygit o uzdrowienie umysłu, serca lub duszy. 

Zapal świeczkę i poproś Brygidę o uzdrowienie mówiąc słowa:

Bogini Brygido, strażniczko ognia i studni,

przychodzę do ciebie z prośbą o uzdrowienie zranionej duszy.

Proszę, zajrzyj do najgłębszych zakamarków [imię osoby]

i znajdź urazy, które skrywają się pod ich powierzchnią.

Proszę cię, byś złagodziła ból w mej/tej duszy.

Tak jak świeca płonąc, daje światło, proszę cię, 

rzuć światło na drogę do uzdrowienia.

Rzuć światło tak jasne i oczywiste,

by drogi do uzdrowienia nie można było pomylić.

Proszę, ześlij wszelaką potrzebną pomoc,

by na powrót scalić tę duszę.

Modlitwa pochodzi z książki 

„Imbolic” wydanej przez Wydawnictwo Illuminatio

źródło zdjęć:

www.pinterest.com

www.examiner.com 

Witaj w 2016 roku!

Niech Nowy Rok niesie wszystkim nadzieję

na uspokojenie, życzliwość i spełnienie marzeń.

W te piękne i jedyne w roku chwile

chcę złożyć najlepsze życzenia

pogodnych, zdrowych i radosnych dni

oraz szczęśliwego Nowego Roku.

Franciszkanie w Gnieźnie

Zespół klasztorny franciszkanów przeszedł gruntowną renowację, pachnie świeżością i zyskał na wyglądzie, zwłaszcza we wnętrzu, które wydaje się jaśniejsze i większe. 

Kościół oo. Franciszkanów pw. Wniebowzięcia NMP znajduje się w północnej części gnieźnieńskiego rynku. Jest to także sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia, której przypisuje się wiele cudownych uzdrowień i wydarzeń. 

Franciszkanie zostali sprowadzeni do Gniezna w 1259 roku przez księcia Bolesława Pobożnego i jego żony bł. Jolenty, której relikwie znajdują się w nawie północnej kościoła.

Budowa rozpoczęła się w 1270 roku po gnieźnieńskim konwencie franciszkanów. Była ona finansowana przez Księcia Bolesława Pobożnego. Konekracja świątyni odbyłą się w 1279 roku. Wówczas kościół miał jednolity styl gotycki z jedną nawą. Na przełomie XIII i XIV wieku dobudowano od strony północnej nawę boczną, której górna kondygnacja słuzyła siostrom Klaryskom za oratorium. Dolna część był przeznaczona dla wiernych. 

Dziś to założenie jest widoczne w bryle kościołą częściowo: głównie w partii fundamentów i murów wschodniej częsci budowli - dolny poziom prezbiterium i transeptu. Główne wejście pierwotnego założenia znajdowało się od strony rynku. Zespół klasztorny franciszkanów i Klarysek zostały wkomponowane w póżniejszym czasie w obręb murów miejskich.

1613 r - pożar strawił budynki klasztorne Świątynię odbudowano ale nie zachowano pierwotnego chatakteru.   Gotyckie sklepienie, na które w czasie pożaru runęła wieża, zastąpiono wówczas typowym dla baroku sklepieniem eliptycznym. Taki sam styl zyskały okna. Barokizacja nie objęła tylko gotyckiego prezbiterium.

1755 - 1772 - przebudowa i odnowa kościoła i klasztoru

1819 r - pożar niszczy miasto w obrębie murów ale kosciół franciszkański ocalał

1836 r -  kasacja klasztoru przez władze pruskie. Do 1919 roku posotaje pod opieką katolików niemieckich

1837 r. - kasacja klasztoru Klarysek

1919 - 1925 - kościół znjaduje sie pod opieką proboszcza parafii św. Trójcy

28 grudnia 1928 r - powrót franciszkanów do Gniezna

1929 r.  - franciskanie ponownie są opiekunami świątyni

1930 - 1932 r. - regotyzajcja kościoła i połączenie go z dawnym oratorium Klarysek. Zostały wymienione sklepienia nawy głównej z barokowego na krzyżowo-żebrowe,  przywrócono dawne gotyckie otwory okienne i przerobiono dawne oratorium Klarysek, usuwając strop dzielący kondygnację dolną od górnej.

Na krótko przed wybuchem wojny w 1939 r. Franciszkanie wykupili od miasta swój klasztor, ale już nie zdołali w nim zamieszkać. 

listopad 1939 r - Franciszkanie są wywiezieni przez hitlerowców z Gniezna

luty 1945 r Franciszkanie wracają do Gniezna

do 1966 r - wykonano wiele prac renowacyjnych zarówno w kościele jak i klasztorze. Wzbogacono ołtarze figurami i sztukaterią, odnowiono zabytkowe obrazy.

3 czerwca 1997 r papież Jan Paweł II koronował obraz Matki Bożej Pocieszenia Pani Gniezna, która znajduje się w ołtazru głównym

24 maja 1998 roku - metropolita gnieźnieński Henryk Muszyński ustanawia nowe Sanktuarium Maryjne pzry kościele Franciszkanów

           

przed remontem

po remoncie

    

relikwiarz przed remontem

relikwiarz po odnowieniu

Poniżej zdjęcia odnowionego kościoła Franciszkanów. Autorem zdjęć jest Henryk Karasiewicz, któremu dziekuję za udostępnienie fotografii.

Lednicki Dzwon

Na Ostrowie Lednickim pojawił się niedawno nowy obiekt towarzyszący ruinom z X wieku. Nosi on nazwę "Mieszko i Dobrawa" i został odlany z okazji 1050 rocznicy Chrztu Polski, która przypada w 2016 roku. Jest to pierwszy dzwon o tym imieniu  w Polsce, upamiętniający księcia Mieszka I i jego żony. Pomysł pojawił się w 2013 roku  dzięki dyrekcji Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Intencją było uczczenie istotnego moemntu naszj historii i ustawienie go przy reliktach kaplicy baptyzmalnej i palatium Mieszka I i Bolesława Chrobrego.

Dzwon powstał w Pracowni Ludwisarskiej Jana Felczyńskiego w Przemyślu; słynnej odlewni dzwonów, która w poprzednim roku wykonała dzwon św. Jana Pawła II dla Królewskiej Katedry na Wawelu. Wykonano go wysokiej jakości stopu miedzi i cyny w proporcjach 78:22, natomiast  serce dzwonu zostało wykonane z miękkiej stali ST3. Jego średnica wynosi 70 cm, waży  220 kg. Zdobi go ornamentyka nawiązująca do historycznej pary książęcej i zabytków znajdujących się na Ostrowie Lednickim.

W centralnej, przedniej części płaszcza dzwonu widnieje stylizowany na XIX-wieczne wzory płaskorzeźbiony wizerunek Mieszka i Dobrawy. Pod wizerunkami pary książęcej na stronie przedniej (awersie) płaszcza dzwonu znajduje się łacińska inskrypcja:

AD GLORIAM ET HONOREM

DUCIS MESCONIS ET DUCISSAE DOBRAUAE

EO REGNANTE IPSA SUADENTE

FIDES CATHOLICA

IN POLONIA

RECEPTA FUIT

Tłumacząc ten tekst na polski język, brzmi on tak:

Na cześć i chwałę

księcia Mieszka i księżnej Dobrawy

Za jego panowania i jej radą

wiara katolicka

w Polsce

została przyjęta

Na rewersie płaszcza dzwonu znajduje się druga inskrypcja łacińska upamiętniająca miejsce i rok poświęcenia dzwonu:

OSTROV IN LEDNICA

ML ANNIVERSARIUM BAPTISMATIS DUCIS MESCONIS

MMXVI

*

Ostrów Lednicki

1050. rocznica chrztu księcia Mieszka I

2016

źródło zdjęcia:www.lednicamuzeum.pl

Forma łojowo-woskowa dzwonu przed odlaniem:

według projektu profesora dr hab. Andrzeja M. Wyrwy; opracowanie plastyczne i ludwisarskie Waldemar Olszewski

tekst został opracowany na podstawie folderu wydanego przez Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy