Oblewiny

źródło zdjęcia: wilnoteka.it   

Dzisiejszy śmigus dyngus u Słowian nazywany był oblewinami. Woda od zawsze miała symboliczne znaczenie. Oczyszczała z zimowej, złej energii, odpędzała choroby, nieszczęścia. Ze świeżością można byo wejsć w wiosenną aurę i cieszyć się nowym dobrym czasem. 

Zwyczaj oblewin miał przede wszystkim zapobiegać chorobom i sprzyjać płodnosci. Słowianie obchodzili Oblewiny w dzień po Jarych Godach. Jednak nie polewano się wodą, tylko smagano  nawzajem świeżymi gałązkami wierzbowymi lub palmowymi. 

W średniowieczu zwyczaj ten został połączony z obrzędami wielkanocnymi, by ukrócić "pogańskie" obyczaje i dziś obchodzimy go pod nazwą śmigus dyngus w drugim dniu świąt wielkanocnych zwany Lanym Poniedziałkiem.

Pierwotnie obficie oblewano i smagano tylko panny. Miało to im zapewnić szybkie zamążpójście. Im bardziej dziewczyna była mokra, tym dla niej była to bardzo pomyślna wróżba. Dziewczęta mogły się zrewanżować chłopakom następnegp dnia. Od podwójnego polania wodą można było się wykupić pisankami i kraszankami. Słowo "dyngus" wywodzi się z języka niemieckiego i oznacza właśnie "wykupywać się". Natomiast "dyngus" określa czynność polewania wodą. Inna nazwą dla tego czasu było "Dzień św. Lejka", "oblewanka" i "polewanka"

źródło zdjęcia: paderewski.edukacja.strefa.pl

W "Encyklopedii staropolskiej" polski etnograf Zygmunt Gloger tak napisał:

"Śmigusem zaś nazywają Mazurzy oblewanie dziewcząt wodą przez chłopców w drugi dzień Wielkiejnocy i chłopców przez dziewczęta w dniu trzecim, co nieraz przy studni kubłami się odbywa. Najstarsze osoby na Podlasiu np. 90-letnia matka piszącego to, pamiętają dobrze z lat dziecinnych i tradycyi, że oblewanie się wodą w drugi dzień Wielkiejnocy nazywano na Podlasiu „śmigusem” zarówno u ludu jak po dworach".

Zygmunt Gloger "Encyklopedia staropolska"

Jajko Wielkanocne

Symbolem świąt wielkanocnych, które przetrwało do naszych czasów jest jajko, które symbolizuje nowe odradzające się życie. Malowano je, by zapewnić sobie pomyślność i dostatek. W świąteczny czas obdarowywano się nimi składając życzenia wszelkiej pomyślności.

Słowianie malowali jaja już w IX wieku. Najstarsze znalezione na Opolszczyźnie pisanki pochodzą z X wieku. Zostały odkryte na miejscu dawnego słowiańskiego grodu na wyspie Ostrówek. 

Jajko dla naszych przodków było symbolem życia i narodzin. Zwyczaj malowania jajek znany był już w III wieku przed Chrystusem i narodził się w Persji (dzisiejszy Iran). Był to popularny rytuał wszystkich wierzeń pierwotnych kojarzący się z symbolem odradzającego się życia i sił witalnych. Dlatego ich malowanie miało wymowę magiczną. Zdobieniem jaj zajmowały się kobiety. Dbano, by do izby w tym czasie nie wszedł mężczyzna, bo wróżyło to nieszczęście. 

Nazwa malowanych jaj zależy od metody ich wykonania. 

Kraszanki – jajka są gotowane barwnikach otrzymywanych surowców naturalnych 

Pisanki - najpierw na skorupce rysuje się roztopionym woskiem wzorki a następnie zanurza się je w barwniku. 

Dawniej do zdobienia skorupek używano materiałów naturalnych, które dostępne były w przyrodzie: do rysowania zdobień służyły igły drzew, słomki i drewienka a także koziki, szydła. 

Kolory miały swoje symboliczne znaczenia.

czerwień i biel symbolizowały domowe duchy opiekuńcze

czerń i biel – duchy ziemi

zieleń - odrodzenie przyrody i miłości

brąz - rodzinne szczęście

fragment artykułu napisanego dla czasopisma "Adremida"