św. Walenty w katedrze

Dziś obchodzimy popularne Walentynki, które na stałe zagościły w naszej kulturze i chętnie są celebrowane przez zakochanych. Dlaczego akurat teraz, w ciągu zimnych dni rozpalamy swoje serca i kierujemy swoje uczucia w stronę ukochanej osoby?

Kim był św. Walenty? 

Z wykształcenia był lekarzem oraz biskupem rzymskim, który żył w III wieku. Wówczas cesarzem był Klaudiusz II Gocki, który zabronił młodym mężczyznom wchodzić w związki małżeńskie w wieku od 18 do 37 lat. Był zdania, że jest to wiek najlepszy do służby żołnierskiej. Temu zakazowi sprzeciwił się biskup Walenty udzielając ślubu młodym legionistom. Został wtrącony do lochu, gdzie podobno zakochał się w córce strażnika. Od urodzenia była ona niewidoma i pod wpływem tej miłości odzyskała wzrok. Na wieść o tych zdarzeniach, cesarz nakazał zabić Walentego, który w przeddzień swojej śmierci wysłał do ukochanej list z podpisem: „od Twojego Walentego. Został stracony 14 lutego 269 roku i stąd do dziś tego dnia obchodzimy święto zakochanych. 

Gniezno jest związane ze świętym Walentym, gdyż w katedrze gnieźnieńskiej znajduje się kaplica nazwana jego imieniem. Idąc północną nawą świątyni, dochodzimy do nieco ponurej w swoim wystroju, mało oświetlonej kaplicy, która jest otwierana raz w roku - właśnie 14 lutego.

Kaplica powstała w drugiej połowie XIV wieku. W latach 1780 - 1785 została przebudowana. Wzmocniono wówczas ściany i sklepienie. Nieznani są darczyńcy ani fundatorowie kaplicy. Wiadomo, że barokowa przebudowa była inicjatywą kan. Józefa Ryczywolskiego. Kaplicę okala piękny portal z około 1785 roku, wykonany z różnokolorowych marmurów w jednym z krakowskich warsztatów. Do wnętrza prowadzi krata zwieńczona herbem Korab, pochodząca z 1613 roku.

Wnętrze zdobi barokowy ołtarz, murowany i otynkowany z polichromią przedstawiającą św. Walentego. Nad nim w tondzie widać św. Rozalię. Na zachodniej ścianie tej kaplicy znajduje się obraz przedstawiający św. Walentego, który błogosławi małżeństwo Sarpię i Sabino. Również na zachodniej stronie kaplicy zamieszczone zostało barokowe epitafium kan. Kacpra Chudzyńskiego z jego podobizną namalowaną na blasze w 1698 roku. 

W krypcie pochowani są wikariusze katedralni.

źródło zdjęć:

frombork.art.pl

gnesener
polskaniezwykła.pl

Relikwiarz bł. Jolenty

Błogosławiona Jolenta Helena była cótką króla węgireskiego Beli IV i jego żony Marii - cesarzowej bizantyjskiej, której ojciec - Teodor Laskaris - był cesarzem Nicei. 

Jolenta urodziła się w 1244 roku w Ostrzykomiu. Wychowała się na dworze swojej starszej siostry Kingi, żony Bolesława Wstydliwego. Kingia założyła klasztoru Klarysek w Starym Sączu. Jolenta w 1256 roku wyszła za mąż za Bolesława Pobożnego, księcia kaliskiego i gnieźnieńskiego. Z tego związku urodziły się trzy córki: Elżbieta, Jadwiga i Anna. Warto tu wspomnieć, że Elżbieta między 1277 a 1278 była żoną księcia jaworskiego, legnickiego i wrocławskiego - Henryka V Grubego, Jadwiga w 1292 została żoną słynnego Władysława Łokietka, księcia kujawskiego a później matką Kazimierza Wielkiego, natomiast Anna już w w 1276, swoich młodych latach wstąpiła do zakonu Klarysek w Gnieźnie

Kinga i Jolenta po śmierci swoich mężów w kwietniu 1279 roku, wstąpiły do zakonu. Jolanta udała się na dwór swojej siostry Kingu do Krakowa a potem wróciła do Wielkopolski i od 1284 roku została mniszką w zakonie św. Klary w Gnieźnie. Zmarła najprawdopodobniej w kwietniu 1298 roku chociaż niektóre xródła podają rok 1300. Już wtedy miała opinię świętej. Beatyfikacja nastapiła dopiero w latach 1776 - 1779. W dniu 14 czerwca1827 roku została ogłoszona błogosławioną dekretem Kongregacji Obrzędów zatwierdzonym przez papieża Leona XII.

Bł. Jolenta jest patronką archidiecezji gnieźnieńskiej, Kalisza i Wielkopolski oraz chrześcijańskich matek.

We franciszkańskim Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia Pani Gniezna znajduje się relikwiarz z relikwiami bł. Jolenty. 

W 1880 roku zawiązał się w Gnieźnie komitet, by upiększyć grób bł. Jolenty i wystawienia nowego ołtarza. Został  wykonany w 1890 roku przez Gabriela Hermelinga wg projektu architekta Słąwomira Odrzywolskeigo.

Zrobiony jest z miedzi i stopu miedzi złoconej, ozdobiony grawerowanymi scenami z życia bł. Jolenty i pokryty emalią. Jest to rzadko spotykany historycznego relikwiarza skrzynkowego związanego na stałe z ołtarzem. Podstawa wykonana jest z białego marmuru i składa się z czterech romańsko stylizowanych, kwadratowych kolumnach. Swoim wygladem nawiązuje do wielkich stylizacji romańskich.  Ma formę monumentalnej skrzyni, które jest rzadkim w Polsce przykładem tego rodzaju relikwiarza związanego na trwałe z ołtarzem.

Źródło zdjęć:

wikipedia.pl

własne zdjęcia